Η Openchip από τη Βαρκελώνη παρουσίασε στις 30 Ιουλίου 2026 το BER10, έναν 64-bit επεξεργαστή RISC-V σχεδιασμένο στην Ευρώπη πάνω σε ανοιχτά πρότυπα. Είναι η πιο απτή απάντηση μέχρι σήμερα στο ερώτημα αν η Ευρώπη μπορεί να σχεδιάσει δικούς της επεξεργαστές υψηλών επιδόσεων.
Για χρόνια, η συζήτηση για την ψηφιακή κυριαρχία εστιάζει στο λογισμικό και στα εργοστάσια. Το BER10 φέρνει στο προσκήνιο ένα τρίτο επίπεδο: τον σχεδιασμό του ίδιου του chip και την αρχιτεκτονική που το ορίζει.
Τι είναι το BER10
Το BER10 είναι επεξεργαστής εφαρμογών RISC-V που τρέχει Linux και απευθύνεται σε πραγματικά συστήματα παραγωγής, όχι σε εργαστήρια. Σύμφωνα με την εταιρεία, έχει επίπεδο τεχνολογικής ωριμότητας TRL 9, δηλαδή είναι έτοιμο για χρήση από την πρώτη μέρα.
Τα βασικά του στοιχεία, όπως τα περιγράφει η συνέντευξη της RISC-V International:
- Αρχιτεκτονική 64-bit, ικανή να τρέξει πλήρες Linux
- Μονάδα vector για υπολογισμούς HPC και AI
- Coherent fabric, υποσύστημα μνήμης και διασύνδεσης
- Δικό του management tile
Η ομάδα έφτασε στο tapeout σε λιγότερο από δύο χρόνια από την αρχή της εταιρείας, και το chip λειτούργησε χωρίς καμία επανακατασκευή (respin). Περίπου τρεις εβδομάδες μετά την παραλαβή του πυριτίου από το χυτήριο, η ομάδα έκανε boot το λειτουργικό σύστημα. Το πρώτο πρόγραμμα που έτρεξαν, όπως συνηθίζεται, ήταν το DOOM.
Η ταχύτητα αποδίδεται σε μια συνειδητή επιλογή. Η Openchip χτίστηκε πάνω σε IP που είχε ήδη δοκιμαστεί διεθνώς, και πρόσθεσε δικές της καινοτομίες αντί να ξεκινήσει από το μηδέν. Χρησιμοποίησε επίσης εργαλεία επαλήθευσης και εξομοίωσης όπως το ZeBu. Ειδικά τεχνικά στοιχεία, όπως συχνότητες ή κόμβος κατασκευής, δεν έχουν δημοσιευτεί στις πηγές που εξετάσαμε.
Η εταιρεία πίσω από το chip
Η Openchip ιδρύθηκε στη Βαρκελώνη ως κοινή επιχείρηση του καταλανικού ομίλου GTD και του Barcelona Supercomputing Center (BSC), ως απάντηση στην Ευρωπαϊκή Πράξη για τα Chips. Αρχές του 2024 άρχισε να στήνει ομάδα, εργαλεία και IP από το μηδέν.
Σήμερα απασχολεί πάνω από 350 άτομα σε Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία και Ιρλανδία, όπου άνοιξε κέντρο σχεδιασμού στο Limerick τον Δεκέμβριο του 2025. Επικεφαλής είναι ο CEO Francesc «Cesc» Guim, με σχεδόν δύο δεκαετίες εμπειρίας σε αρχιτεκτονική CPU στην Intel, και ο GM/CFO Marc Fernández.
Το BER10 χρηματοδοτήθηκε κυρίως με δημόσιο χρήμα: 111 εκατ. € από το NextGenerationEU μέσω του IPCEI μικροηλεκτρονικής. Μετά το tapeout η ισπανική SETT επένδυσε 115,8 εκατ. € και η Generalitat de Catalunya έγινε μέτοχος. Η Openchip συμμετέχει επίσης στο DARE, το μεγαλύτερο έργο chip της ΕΕ, με 240 εκατ. € στην πρώτη φάση.
Γιατί RISC-V
Το RISC-V είναι ανοιχτό σύνολο εντολών (ISA) χωρίς δικαιώματα. Οποιοσδήποτε μπορεί να σχεδιάσει και να πουλήσει επεξεργαστές πάνω του, χωρίς άδεια από μια εταιρεία εκτός Ευρώπης, όπως συμβαίνει με το x86 ή το Arm.
Για την Openchip η επιλογή ήταν στρατηγική, και η ονομασία της εταιρείας προέρχεται ακριβώς από αυτή. Η διοίκηση υποστηρίζει ότι ένα ανοιχτό ISA επιτρέπει διαφορετικά chips, σε διαφορετικές τιμές, να «μιλούν την ίδια γλώσσα». Έτσι οι πελάτες δεν δεσμεύονται σε έναν προμηθευτή. Η εταιρεία συζητά με ευρωπαϊκούς παρόχους cloud για συστήματα που θα είναι κυρίαρχα σε κάθε επίπεδο, κάτι που θεωρεί εφικτό μόνο με ανοιχτό ISA.
Το λογισμικό είναι η άλλη μισή της εξίσωσης. Στις 25 Ιουνίου 2026 η Openchip υπέγραψε μνημόνιο συνεννόησης με τη SUSE, για πιστοποίηση των SUSE Linux Enterprise Server, Rancher Prime και openSUSE Tumbleweed στο υλικό της. Η συνεργασία στοχεύει στο προφίλ RVA23 και στις εντολές vector RVV, που χρειάζονται για HPC και AI.
Η διοίκηση δεν υπερβάλλει όμως με την έννοια της κυριαρχίας. Ο Guim παραδέχεται ότι οι ημιαγωγοί είναι εξ ορισμού διεθνής βιομηχανία. Κατά την άποψή του, κυριαρχία σημαίνει να ξέρεις τι δεν μπορείς να χάσεις από τον έλεγχό σου, και να επιλέγεις συνειδητά τι θα πάρεις από αξιόπιστους διεθνείς εταίρους.
Τα επόμενα βήματα και οι κίνδυνοι
Το επόμενο βήμα είναι ένα προϊόν για data centers, χτισμένο πάνω στα βασικά δομικά στοιχεία του BER10. Η SUSE θα αναλάβει το λογισμικό και ολοκληρωτές όπως η Bull την ένταξη σε συστήματα. Το BSC σχεδιάζει ήδη να το χρησιμοποιήσει για έρευνα.
Οι στόχοι είναι πρώτα απ' όλα πελάτες που ενδιαφέρονται ειδικά για κυριαρχία: δημόσιες διοικήσεις, κρίσιμες υποδομές, κυρίαρχο cloud, ιδιωτική υγεία. Από τη συνέντευξη φαίνονται τρεις προκλήσεις:
- Από τις επιδοτήσεις στην αγορά. Η εταιρεία λέει ότι θέλει να γίνει εταιρεία προϊόντων που στηρίζεται στην αγορά και λιγότερο στις επιδοτήσεις. Η μετάβαση αυτή θα είναι σταδιακή.
- Οι πελάτες αγοράζουν συστήματα, όχι chips. Χρειάζονται πιστοποιημένα, ολοκληρωμένα συστήματα με ώριμο λογισμικό και υποστήριξη.
- Εξήγηση σε μη-ειδικούς. Ο Fernández σημειώνει ότι συχνά μιλά με τμήματα προμηθειών και νομικά τμήματα που δεν ξέρουν τι είναι το RISC-V.
Υπάρχει και ο ανταγωνισμός. Στο RISC-V Summit Europe 2026 στη Μπολόνια, η ομάδα του κινέζικου XiangShan παρουσίασε έναν open source επεξεργαστή RISC-V που πλησιάζει τις επιδόσεις του Arm. Η Ευρώπη δεν είναι η μόνη που ποντάρει στο RISC-V.
Πηγή άρθρου : https://riscv.org